Het verschil tussen kijken en zien

Als vormgever en illustrator wil ik zoveel mogelijk interessante dingen zien en ben ik altijd opzoek naar nieuwe perspectieven. Dit geeft mij nieuwe inspiratie. Het is me echter nog nooit gelukt om dit af te dwingen of te forceren. Nieuwe perspectieven kun je natuurlijk wel opzoeken of je er voor openstellen, maar eigenlijk moet je gewoon je ogen openhouden en is dat wat je moet trainen en leren.

De blik van anderen helpt me daarbij. Het leert me om de dingen in een ander perspectief te plaatsen en veranderd mijn blik. Dit gebeurd bijvoorbeeld door het werk van kunstenaars die door iets zijn gefascineerd en dat gegeven met hun werk zichtbaar maken. Maar dit gebeurd ook door de mensen om mij heen.

Zo bekeek ik een tijd terug huizen ineens van een heel ander perspectief. Dit kwam doordat mijn moeder opzoek was naar een specifiek type oranje dakpan. Ik was me eigenlijk nooit zo bewust geweest van de daken van huizen. Ik wist Ć¼berhaupt niet dat er zoveel verschillende type dakpannen waren! Ik keek naar huizen vaak tot de hoogte van het dak.

Vanaf toen was mijn zichtveld veel meer naar boven gericht. Daarmee begonnen mij ineens allemaal andere en nieuwe dingen op te vallen in de straten die ik al bijna mijn hele leven kende. Dit nieuwe perspectief van kijken veranderde mijn zichtveld en daarmee ook wat ik zag. Door dit perspectief onthulde zich binnen een bekende wereld een hele nieuwe wereld en wordt ik nu nog regelmatig verblijd door bijvoorbeeld een vogelnestje onder een dakpan.

Waarom had ik de daken nooit eerder zo bewust bekeken? Dat had ik vast wel gedaan, maar ik had ze alleen nooit echt gezien. En dat is nu net het verschil tussen kijken en zien. Kijken kun je leren en ontwikkel je eigenlijk al vanaf het moment dat je voor het eerst je ogen opent. Zien daarentegen gebeurt en overkomt je. Zien is van zichzelf niet zichtbaar, maar heeft daar wel van alles mee te maken. Het is iets in het zichtbare wat je aandacht trekt. Het is als het ware het zichtbaar worden van iets onzichtbaars, in het zichtbare. Het werkt als een soort herkennen of begrijpen. En ineens zie je het!

Ik fantaseer wel eens over dit wonderlijke feit en wat ik dan allemaal mogelijk nog niet gezien heb. Over wat er allemaal al wel is en waar ik waarschijnlijk steeds overheen kijk. Vaak zie je iets eigenlijk pas, of valt het je op, als je erop gewezen wordt of er beelden van hebt gezien. Zo wordt er gezegd dat toen Columbus de Amerikaanse kust bereikte, de indianen zijn schepen aan de horizon eerst helemaal niet zagen aankomen. Dit kwam omdat het niet binnen hun werkelijkheid paste, voor de indianen waren de schepen onzichtbaar.

Zo kan de horizon van het zien zich elke keer een stukje verbreden en ligt de nadruk steeds weer op wat anders, persoonlijk, maar ook collectief. Ik moet denken aan trends die zo ontstaan. In ons collectief bewustzijn zijn we dan iets gaan zien wat me mooi vinden en wat voor ons op dat moment aantrekkelijk is.

Het perspectief van kijken veranderd ook heel zichtbaar wanneer je op reis of vakantie gaat. Je merkt het als je terug komt, dan lijkt alles in je eigen omgeving ineens anders dan voordat je vertrok. Ook zullen je dingen opvallen die voorheen nooit je aandacht hadden getrokken. Onder dit mom ga ik er binnenkort even op uit, eens kijken hoe het er elders uit ziet en ben een tijdje even heerlijk op vakantie.

Tot ziens!